41 Tirana 4

Patisserie Lé Bon

Badend in led-licht in Hotel Airport Garden, waar ik straks een ongelukje met de wc-borstelhouder (waar roze vloeistof uit kwam....) met een inspannende dweil- en spoelactie heb moeten bekopen, net de foto's gedownload, geselecteerd en geresized hebbende voor mijn blog, en in blijde verwachting van de komst van mijn vrouw, zal ik proberen nog wat zinnigs op papier te krijgen.

Het begon verrassend goed vanmorgen, toen ik om een uur of half 8 de 8 trappen van Guesthouse Tirana Central afging en bakkerij Lé Bon inderdaad open vond (de zaak zou dag en nacht open zijn, net als Café Flora op de splitsing van de Rruga Durrësit en de Rruga Mine Peza, allemaal vlakbij het centrale Skanderbegplein).
In een stijlvolle zaak met heel aardige bediening, rustige jazzmuziek uit een goede installatie en stopcontacten bij alle tafels kocht ik daar én een heel lekkere croissant én een fijne byrek met kaas én een pittige dubbele koffie (Americano met espresso samen), voor de ongelooflijke prijs van 180 lek, nog geen 2 euro samen. Ik heb het niet graag over prijzen, maar dit kon ik toch niet ongenoemd laten.

le bon

De geweldige Lé Bon patisserie, rechts het Skanderbegplein met twee nieuwe hotels

Tirana Intercontinental

Na nog wat herstelwerk aan mijn vorige blog ging ik eerst richting Skanderbegplein, waar de laatste jaren de hoogbouw uit de grond gespoten is. Het Intercontinental, de kolos die achter het Tirana International (vroeger het hoogste gebouw) is komen te staan, leek klaar. Het hotel met het gezicht van Skanderbeg stond nog in de steigers, aan de andere kant de blokkendoos waarvan de naam me nu ook even ontschoten is, nou ja, alles leek volop in bedrijf, al weet je nooit precies hoe het ervoor staat, omdat je tussen de steigers weinig ziet bewegen. Ik vind overigens niet alle torens even lelijk, de meeste wel, het is meer dat je weet dat ze allemaal voor het grootste deel van crimineel geld zijn gebouwd en de opbrengsten straks in de zakken komen van mensen die er al van bulkten (vandaar die projecten). Zoek maar eens een artikel in Balkan Insight, of lees mijn stuk over de haven van Durrës, dat mede daarop is gebaseerd.

Ik raakte in gesprek met een oude dame, Lia, die vertelde dat ze een invaliditeitsuitkering kreeg van 130 euro per maand. Je snapt zoiets gewoon niet, hoe kunnen ze dat verantwoorden bij de regering?

plein

Het Skanderbegplein

lia

Lia, die leeft van 130 euro per maand, op het Skanderbegplein

plein

Links het Plaza Hotel achter het plantsoen, rechts Studio Kadare House

Het huis van Kadare enAgolli

Langs de bouwputten en afscheidingswanden zocht ik hierna mijn weg naar Studio Kadare Huis, waar ik tot mijn schande nog niet eerder was geweest. Kadare woonde en werkte hier in de laatste periode van het communistisch regime, samen met Dritero Agolli, wiens huis toevallig sinds vandaag ook te bezichtigen was. Twee Spaanse toeristen, die Albanië kenden van de jaren 80 (!) en ik waren de eerste buitenlandse toeristen die er kwamen.

Er was daar op de 3e een jonge vrouw, Erilda, die ongelooflijk veel wist. Ze vertelde dat veel schrijvers toendertijd Kadare haatte (zo zei ze het) omdat hij zomaar op het schild gehesen was. Dat was begonnen nadat Generaal van het dode leger vertaald was in het Frans en het boek zo'n beetje werd uitgedeeld als promotiemateriaal in de tijd dat Albanië warme betrekkingen met Frankrijk had.

Ik kan haar verhaal (een explosie van informatie) niet helemaal meer reproduceren, maar denk dat Kadare zijn pr mee had gehad en precies het toegankelijke midden wist te vinden tussen niet al te opzichtige propaganda en kritiek, waardoor hij zo'n publiekslieveling was geworden. Dat gebeurt natuurlijk heel vaak, maar toch weer interessant.

kadare

Kadare op film, met de Albaniëkenner uit Barcelona

Zijn typemachine

kast

De schrijfkamer en boeken van Dritero Agolli

Dritëro Agolli
Van Dritëro Agolli wist ik dat hij jaren en jaren voorzitter van de Unie van schrijvers en kunstenaars was. Wat ik niet wist maar had kunnen weten, was dat die Unie niet zelfstandig was maar een staatsapparaat. Dat betekende dat hij heeft moeten scheren langs de randen van wat nog wel en niet kon. Maar dat boek over Zylo dan, vroeg ik aan Erilda. Ik had er zelf over geschreven in mijn boek. Hoe was het mogelijk dat het regime die ironie over de overijverige ambtenaar Zylo en zijn gang door het bureaucratisch labyrinth gedoogd had? Oh, zei ze, maar daar is hij pas na de val van het regime mee naar buiten gekomen.
Ik heb het opgezocht en dit blijkt toch niet waar te zijn. Het verhaal van Zylo is in 1972 eerst verschenen in het satiris tijdschrift Hosteni, daarna, in 1973, als boek. Fascinerend hoe iemand zo overtuigd kan zijn.

Ze wist wel dat het Historisch Museum waarschijnlijk in 2028 pas weer opengaat en de Nationale Kunstgalerie - hoera hoera - in 2026. Waarom toch niet eerder, vroeg ik, zo slecht was het gebouw toch niet? En toen kwam er weer iets dat ik nog niet wist. Het gebouw had niet alleen schade door de aardbeving van 2018 maar er zat ook asbest in, dus levensgevaarlijk en er zijn misschien maar twee experts die weten hoe ze dat aan moeten pakken, zei Elrida.

Schilderij van Shijaku en portret van Agolli als jongeman gemaakt door Lumtura Blloshmi

Ik liep naar het oosten, duizelig van alle informatie, zag Roma-jongetjes autoruiten wassen, sommigen al rokend, zag in een hotel op een tv dat de eerste 16 weggestuurde vluchtelingen in het opvangkamp in Shëngjin waren aangekomen alsof het iets geweldigs was (jullie kennen de deal die Rama met Meloni heeft gesloten?).

man

Mensen halen hun kinderen en kleinkinderen op van school

Paziri i Ri

Een leuke wijk vind ik dat, ten oosten van het plein, met allemaal kleine straatjes, maar sommige gaan krom en sommige lopen dood, net als sporen van houtwormgaten, dus je verdwaalt om de haverklap. Tot twee keer toe bleek ik gewoon 180 graden de verkeerde kant op te lopen. Dat herhaalde zich ook 's middags nog twee keer. Ja, zo kom je wel aan je 22.000 stapjes.

straat

In de wijk Pazari i Ri (nieuwe markt)

markt

De markt

De wijk Ali Demi

De nieuwe Namazgah Moskeer

En toen hoorde ik de oproep tot gebed en dacht ik O ja die Namazgah Moskee is klaar, de grootste moskee van de Balkan, gefinancierd van Turks geld. Ik ging er gauw heen, zag wel mensen hun schoenen uittrekken en naar binnen gaan, maar het was er niet gek druk. Het gebouw was echt gigantisch, bijna Haga Sofia-achtig als je het mij vraagt, en verderop kon je gewoon een prachtige binnenplaats op met beschilderde gewelven.

Het was schitterend. Ik was voorheen wat sceptisch geweest toen gezegd werd dat het gebouw bedoeld was als ontmoetingsplek, maar deze binnenplaats vond ik toch wel zeer uitnodigend.

De Namazgah Moskee, die vorige week geopend is

binnenplaats

Wel onthouden wie hem heeft betaald

Uit de moskee was ik vanzelf aanbeland in de autovrije Rruga Abdi Toptani, die vergeven bleek van toeristen. Op de resten van het vroegere kasteel was een enorme bazaar verrezen. Je wist ineens niet meer waar je was. Italië, Kroatië. Zo snel gaan de veranderingen, ik kon me alleen nog een paar brokken steen herinneren uit 2018.

De nieuwe bazaar

Discussie

Aan het eind van de boulevard zag ik de houten schotten om het vroegere theater, dat het logo van mijn blog siert (foto gemaakt door mijn bestie Maud) en dat het stadsbestuur (zeg maar Rama) in coronatijd zonder overleg om had laten halen, tegen alle protesten in. Het leek me niet lelijk, maar ik denk dat de manier waarop het is gegaan voor veel mensen altijd onverteerbaar zal blijven, namelijk met het uitroepen van een noodsituatie vanwege corona, waardoor andere overlegprocedures golden (hé, waar hebben we deze truc nog meer gehoord?)

De nieuwe pyrimide

En toen lezers, kwam ik bij de pyramide, dat ding dat de dochter en schoonzoon van Hoxha hadden laten bouwen als mausoleum voor de grote leider, maar dat eindigde als speelobject en decor voor horrorfilms maar nu toch eindelijk is omgebouwd, en wel door onze eigen Winny Maas van MRVDV, van wie ik het idee heb dat hij wel enigszins bevriend is met Rama, met blokkige huisjes die alle onderdeel moeten worden van een educatieve techhub.

Tringtring, de klok voor vrijheid, en de pyramide aan de buitenkant (ca. 120 treden)

binnen

Binnenin de pyramide

MVRDV

Ik moet zeggen dat ik wel onder de indruk was toen ik die ruimte zag van binnen: hetzelfde basismateriaal, zo'n andere uitstraling. En toch wel een optimaal benutten van die hele ruimte. Bravo MVRDV!

Wat verder nog? Er komt maar geen eind aan dit verhaal. Jullie denken misschien dat ik dit allemaal doe in die paar uurtjes voor Jet komt, maar nee hoor, ze is er al, we hebben lekker gegeten en zij ligt nu te slapen terwijl ik langzaam mijn rug zit te breken. Dan doe je het toch niet, zegt Jet. Ja maar, zeg ik dan, dan raak ik achter. Het moet. Maar ik ga het mezelf iets makkelijker maken nu en beperk me tot de foto's, die sowieso meer schijnen te zeggen dan duizend woorden, dus wat ben ik überhaupt aan het doen?

Bllogu, de electrische taxi's zijn het nieuwste voertuig voor zwart geld, vertelde Hans Peter

Een oude Hoxha bunker, staketsel van het checkpoint voor Bloggu en een stukje van de Berlijnse muur, geschonken door Duitsland

Een groep Duitse toeristen

Straatje waar de familie van de homofobe Moeder Theresa woonde

Ergens achter de Rruga e Kavajës

Door naar de volgende aflevering
Terug naar het overzicht

Heb je vragen, opmerkingen, tips? Mail!

Wil je meer weten over mijn andere werk? Ga naar de homepage van mijn site

Tekstbureau Yvonne van Osch
Binnenkadijk 117, 1018 ZE Amsterdam
opschrift@tip.nl | 06-37313100