53 Uka Farm

Behoorlijk in de war over de vraag of we bij Rozmarine nou 200 of 2000 lek hebben betaald voor twee glazen wijn, verlaten we Pëllumbas, ik hinkend omdat het grotje net even teveel geweest is, Jet stevig en rechtop, en rijden we naar het noorden voor een langverwacht bezoek aan de beroemde Uka Farm, het project van professor Rexhep Uka die daar, heftig geïnteresseerd in de interactie tussen plant en insect, over enkele hectaren grond een droom gerealiseerd heeft met de biologische teelt van druiven en groente.

De Cerujë van regio Mat

In de Guardian had ik jaren terug gelezen dat Uka Farm de enige plek is waar je een glas gekoelde Ceruja kunt drinken. Dat bleek waar te zijn. Een aantal andere dingen die ik gelezen had, namelijk dat de Ceruja groeit aan de oevers van het meer van Ulëz tegen moerbeibomen en dat de druiven maar eens in de twee of drie jaar worden geoogst, waren onzin.

De Ceruja groeit in de kleine wijngaarden van ongeveer 250 families in 14 dorpen in de regio Mat, onder andere in het dorp Cerujë zelf. De rank, die wel 200 jaar oud kan worden, woekert tegen allerlei soorten bomen aan, waaronder moerbeibomen, en van één stok oogsten ze jaarlijks ongeveer 100 kilo druiven.

Dat weet ik nu uit de eerste hand, want de professor zelf verwelkomde ons bij de poort, overigens in een unheimische straat met grote huizen die alle voor de helft aan het zicht onttrokken zijn door metershoge betonnen muren, een soort rijkenenclave, dachten wij.

De straat in een ver noordwestelijke buitenwijk van Tirana waar de geweldige Uka Farm gevestigd is

De tuin, waar je zomers kunt eten, rechts drie medewerkers (geen vrijwilligers)

Romantisch

Pepers en de middenlaan

Uka startte een serieuze rondleiding waarbij hij links en rechts fruit voor ons plukte en liet proeven. Alles bio en zonder enig bestrijdingsmiddel, benadrukte hij. De familie hing het gedachtengoed van Steiner aan: gebruik wat in je eigen omgeving groeit. Hij had vanaf 1991 gewerkt aan zijn bedrijf, nu samen met zijn zoon Flori.

Niet iedereen weet het, maar op Albanees grondgebied werden al 4000 jaar voor Christus druiven geteeld en werd al 2000 voor Christus wijn gemaakt. Deze oudste wijncultuur van Europa werd alleen onderbroken door de Ottomanen van 1500 tot 1912 en later opnieuw door het collectivisme van de communisten.

Olijven en cipressen (of coniveren)

Druiven

Een experiment: de ceruja op eigen terrein (niet in de Mat-regio), wij krijgen het laatste trosje

Professor Uka

Wij waren zeer vereerd dat Uka zoveel tijd voor ons nam. Aan het tafeltje vertelde hij verder. Hij was minister van landbouw geweest onder Sali Berisha in 1992 en 1993 en is nog steeds lid van de democratische oppostitie al botst hij met Berisha, maar zijn echte passie is altijd de praktische agrocultuur geweest: de wijngaard en het landgoed en wat je insecten voor je kunt laten doen. Lieveheersbeestjes bijvoorbeeld, tegen luis. Je moest ze goed behandelen, zoals de bekteshi deden (verwant aan soefi-moslims). Sommigen droegen schoenen met noppen, vertelde hij, zodat ze minder kruipende dieren dood zouden maken. Hij stootte me aan. Mooi verhaal, zei hij, moet je in je boek schrijven. Zou ik zeker doen, haha!

Hij vertelde ook dat hij in Wageningen was geweest en daar heel veel had geleerd van een andere professor entomoloog. Hij moest even zoeken hoe deze ook alweer heette, ging er zelfs voor weg en kwam later terug: Joop van Lenteren.

Jet met de druiven en met de wijn

Phylloxera

We kregen een glas Ceruja en het eten van die dag: salade, groente, byrrek en kaas met compote, alles smaakte even verrukkelijk. Nu kwam zoon Flori, die tussendoor grote stukken vlees stond te grillen in een open haardvuur in de kas, verder vertellen over de wijn, namelijk iets heel bijzonders waar wij geen idee van hadden: dat de Ceruja nu nog de enige niet-geënte druif in Europa is. Ungrafted.

Dat alle andere soorten wel geënt worden (nieuwe plant op bestaande stok) heeft te maken met de phylloxera, een soort luis, die eind 19de eeuw uit Amerika op Europese bodem kwam en een eind aan alle druiventeelt van de Vitis Vinifera maakte, de inheemse Europese wijn. Amerikaanse wortelstokken van de Vitis Lambrusca bleken immuun voor deze luis, reden waarom bijna alle wijntelers ze gebruiken om andere soorten op te telen (ik lees hier dat die dan wel weer meeldauw krijgen, die ze moeten bestrijden met sulfaat, maar dat is kennelijk minder erg). Zij doen dat niet, het enten, zij gebruiken natuurlijke bestrijdingsmiddelen. Andere insecten, neem ik aan. Lees hier meer over de wijnen van Uka.

Enfin, een heleboel trots en passie bij deze jonge vinoloog. Hij moest altijd lachen om vakgenoten die er een grote show van maakten. Heel veel show in deze wereld, zei hij, en heel veel onbenul. Hij liet een filmpje zien van een paar mannen van een of ander wijngenootschap, die keken naar een filmpje van hem in de bomen waar de ceruja tegenaan groeit. Hele trossen tegelijk zat hij daar naar binnen te werken, en die mannen wisten niet wat ze zagen.
Die dachten dat wijnstokken maar een paar jaar meegingen en altijd laag bleven, alleen omdat ze nog nooit iets anders hadden gezien en gehoord.

Flori laat het filmpje zien. Later laat hij een filmpje zien van de reactie van wijnkenners op het filmpje

Dinsdagmiddag 13 uur, nog niet zo druk, rechts ik met mijn trofeeën

Bujtina i Gjelit

Na deze opwekkende ervaring rijden we blij en gelukkig door het noorden van Tirana, kuilen ontwijkend en slalommend om idioot brutaal geparkeerde auto's heen en hier en daar wat afval verkruimelend of meeslepend door het noorden van Tirana op zoek naar ons hotel, Bujtina Gjelit, wat een schitterende plek blijkt te zijn, in Ottomaanse stijl, met boogjes aan gallerijen om een zeer plantrijke binnenplaats met zwembad.

En tja, ik moet het toch even zeggen: Alles is er: droge zone, een plankje voor je spullen, wc papier waar je bij kunt, een lampje bij je bed, alleen geen stopcontact naast het bed. Ongelooflijk, in deze enorme kamer en badkamer met alles erop en eraan: 2 stopcontacten.

Onze mooie maar stopcontactarme kamer in Bujtina Gjelit

De binnenplaats

De wijk Don Bosko, waar ons hotel is

Indrukken van deze leuke wijk in noordwest-Tirana

Achteraf blijkt trouwens dat we toch weer veel geluk hebben gehad vandaag, want er was een enorme demonstratie met blokkades van verkeersaders en de toegangswegen tot Tirana, net toen we 'binnen' waren. De oppositie, bestaande uit de Democratische Partij en de Partij van de Vrijheid en waarvan de kopstukken Sali Berisha respectievelijk Ilir Meta samen met nog wat andere critici doodleuk door Rama zijn gearresteerd, eisen het vertrek van Rama en een aanstelling van een technische regering tot de verkiezingen van volgend jaar. Tot zover de politiek, ik durf er niet al te veel meer over te zeggen met name om mijn eigen Albanese droom niet te bevuilen.

Onze laatste nacht komt er aan en wat was het weer mooi vandaag, wat is Albanië toch een prachtig en verrassend land, ondanks het vuil, de patjepeeërs in hun absurde auto's en de aan minachting voor het volk grenzende anti-sociale politiek. Dank dat jullie mijn blog erover lezen of gelezen hebben, koop vooral ook mijn boek met alle informatie netjes a-politiek en levendig gerangschikt, en hopelijk tot een volgende keer.

Zo, dit heb ik vast gezegd, voor hierna mijn laatste aflevering komt.

Door naar deel 54
Terug naar het overzicht

Heb je vragen, opmerkingen, tips? Mail!

Wil je meer weten over mijn andere werk? Ga naar de homepage van mijn site

Tekstbureau Yvonne van Osch
Binnenkadijk 117, 1018 ZE Amsterdam
opschrift@tip.nl | 06-37313100