logo albanieblog

39 Lepushë


Stel je open voor Albanië en je zult zelden teleurgesteld worden. Dat zou wel eens het bgin van mijn voorwoord bij de 6e druk kunnen worden. Daar heb ik tijdens het wandelen vandaag over na zitten denken. Het is makkelijk je te laten leiden en afleiden door alles dat vies en lelijk is hier, in het bijzonder al het zwerfafval overal, maar achter de rotzooi glinstert altijd de schoonheid, en het warme hart van de Albanezen. Dat zul je hieronder lezen en zien.

Het was heiig toen ik wakker werd, na een voor mijn gevoel ijskoude nacht met in de doodse stilte af en toe ineens het geluid van klemmende deuren die dichtslaan. We delen een wc en douche, wat andere gasten en ik, en dit sanitair is zacht gezegd matig, met plasjes op de vloer die maar niet lijken op te drogen en een wc die alleen doortrekt als je een keer voor niets de doortrekker hebt ingedrukt, dan pas begint het water te lopen. Strategisch te werk gaan dus, of altruïstisch, je mag kiezen.

Hans Peter Jost

Bij het ontbijt had ik een leuke ontmoeting met Hans Peter Jost, een fotograaf uit Zwitserland die hier in 1991 zijn eerste foto's maakte (bekijk zijn website, voor Albanofielen sensationeel). Hij zou naar Vermosh gaan om een vrouw te ontmoeten die hij jaren eerder had gesproken, dat is zijn sympathieke werkwijze: mensen loslaten maar ook volgen, tot het moment daar is ze opnieuw voor zijn lens te krijgen. Hij had het al met velen gedaan, de meesten waren weggegaan. Je weet het, van de meer dan 3 miljoen Albanezen in dit land zijn er nog maar 2,3 miljoen over.

Maja en Vajushes

Ik toog op weg om de Maja e Vajushës te beklimmen, of althans een deel ervan. Rafaela had me verteld dat het maar twee uur naar de top was, maar ja, ze was jong (nog steeds). Wow, zei ik om de haverklap, toen de mist optrok en de heuvels aan weerszijden van het dal zichtbaar werden, met de bergen erachter.


bloemenBij Guesthouse Alpini in de vroege morgen

spinnenwebHet pad omhoog

onderwegOnderweg naar de waterval

schapen
huisjebord
splitsingSplitsing: links naar de waterval, rechts het dal in

padwatervalOok hier is een gesponsord pad voor de Zichtbaarheid van watervallen


Even praktisch, voor wie deze wandeling wil doen: vanaf Alpini was het maar drie kwartier tot de waterval, eerst naar de weg en bij bar Qafane Berdolecit naar beneden en weer omhoog, onder meer langs de schapen die je op de foto ziet. Bij de waterval vandaan gaat een goed gemarkeerd pad verder langs de hellingen dat je naar de top of de pas moet brengen. De markering wordt regelmatig bijgewerkt door ene Barbara uit Zwitserland, vertelde Hans Peter me. Wat een heldin!

Twee wegen naar de top

Als ik het goed begrepen heb, zijn er twee wegen, een korte naar de Albanese top en een langere naar de Montenegrijnse top. Ik heb ze geen van beiden gedaan, alleen een stukje, ik durfde niet in mijn eentje, maar dat gaf niet want ook het kleine stukje was fantastisch. Ik ben trouwens heel trots op mijn knieën die me probleemloos droegen en heel blij met mijn wandelschoenen vol grip: niet een keer uitgegleden! En evengoed 22.000 stappen vandaag op de teller... wow.
Het pad splitste zich een aantal keer, maar zolang je naar boven bleef gaan was het prima. Elke keer weer dat geruststellende likje rode en witte verf of een steen of rots, dankjewel Barbara! Na een kwartier ging ik terug naar de splisting en nam ik het pad het dal in.


wZicht in het dal

dalpaalOp het pad in het dal, je moet een paar keer een veehekje openmaken

dal
dal
vatEen mededeling


Turkse koffie

Na een ontspannen rondje kwam ik terug op het grote pad (van voor de splitsing) en liep ik door naar Guesthouse Pepushaj. Ik vroeg een vrouw die de was ophing (dat gaat de hele dag door hier) of ik een koffie kon drinken, en ze bracht me een Turkse koffie, die ik niet mocht betalen. Bij Pepushaj vandaan bleek ik een shortcut te kunnen nemen naar Alpini. Langs het riviertje, over een bruggetje, een stukje verder en dan omhoog, tussen de scharrelvarkens door. Schitterend.

Ik zag daar de twee jongens die ik gisteren al had gezien in Alpini, David en Alejandro. Ze kwamen uit Venezuela, waren via Peru en Spanje in Zwitserland gekomen, waar ze hadden gewerkt in Luzern, tot hun visum verlopen was. Nu zouden ze hier een paar maanden werken om weer terug te gaan. David wilde daar een 'lehre' doen, werken en studeren, als bakker. Uiteindelijk wilden ze in Spanje gaan wonen. Venezuela had sociaal wel wat karakteristieken van Albanië, bv dat er een autocratische leider heerste over een leeglopend land. Mensen wilden allemaal naar Peru, zelfs al werden ze daar gediscrimineerd. Zien ze dan dat je uit Venezuela komt, vroeg ik naïef. O ja, Peruanen zien er heel anders uit, zei David, korter, gedrongen, donkerder, ze zijn dichter bij hun origine.


houtTerug bij Alpini, waar het hout op splijten wacht


Overrijpe kaas

Mijn plan voor de middag was een plek te zoeken waar ze de voor deze streek befaamde kaas maken, mishavine.  Ik had in Alpini en zeer sterke, naar overrijpe camembert smakende kaas gegeten en dacht, onwetend, dat die het was. Leo, de eigenaar van het hotel, had me gezegd dat hij zijn kaas kocht in een huis hierboven, zo ver ging de omschrijving. Ik ging naar het pad dat naar Vermosh leidt, naar het noorden, dat leek me de enige mogelijkheid.

Een hondje kwam me kwispelend tegemoet en liep de hele tijd met me mee, ik liep een heel stuk, zag alleen een klein huisje waar rook uit de schoorsteen kwam, liep weer terug, liep er voorbij omdat het hek gesloten was en ik bang ben voor waakhonden, liep toen toch weer terug (anders maak ik niets mee!), deed het hek open en bewoog het een paar keer heen en weer om te zien wat er gebeurde, liep toen de hele tijd Hello hello roepend het pad af naar het huisje, waar in rode verf een kruis met een boogje erboven was geverfd, alsof het iets katholiek-maritiems was. Uiteindelijk kwam een traditioneel geklede vrouw tevoorschijn.


JustinejustineOntvangst bij het huisje door Justine

erfHet erf


Ze keek me vriendelijk en heel helder aan. Maakt u kaas, probeerde ik te vragen, maar ze kon zich nauwelijks voorstellen dat ik met zo'n vraag zou komen. Toen ze eenmaal begreep wat ik bedoelde maakte ze een gebaar waaruit ik, toch weer heel Hollands, opmaakte dat ze er geld voor wilde hebben... niets bleek minder waar, het was onzekerheid, denk ik, of ik het wilde eten of meenemen.

Kom maar binnen, zei ze. Ze nam me mee naar een keukentje. Weer een heel gebarencircus. Een stuk kaas kwam tevoorschijn, ik proefde, ja dit was hem! Maar hoe werd hij gemaakt? In een houten kuip toch? Google translate moest uitkomst brengen. O, wil je dat weten, riep ze uit. Nou ze molk de koe, als ik het goed onthouden heb, kookte de melk, deed de gekookte melk in flessen en wachtte. Hoe het dan uit de flessen in de kuip ging. Vaska? vroeg ik. Druri? Kuip? Hout? Maar waar was die dan? Ze nam me mee naar een schuurtje waar een houten kuip stond, maar die zat vol met regenwater.


erffornuisDe kippen en het fornuis


Tot zover de wilde folklore, dacht ik, ik laat mijn plan voor een minireportage varen en ga gewoon genieten van deze ontmoeting. Ik kreeg een bankje in de keuken en Turkse koffie. Justine's man Kolë kwam erbij, alles heel vriendelijk en open. Er pruttelden allerlei pannen op het fornuis. Eten voor de varkens, zeiden ze. Ze aten heel veel. In de winter werden ze varkens en kippen geslacht en gingen Justine en Kolë naar hun huis in Shkodër. Ik kreeg ook nog een raki, zelf namen ze niets, toen namen we afscheid.

Mishavinë

Toen ik er later Hans Peter en een andere Zwitser, Ueli, over vertelde, hielpen ze me uit de droom wat de kaas betreft. Het klopte dat mishavine nog maar door enkele families in Kelmend werd gemaakt, waaronder in Lepushe, maar het was niet de kaas van die ochtend.

Ik heb het opgezocht: Mishavine wordt alleen in de zomermaanden gemaakt, als de dieren vrij in de bergen grazen. Als de wrongel gevormd is uit een bepaalde mix van koeien-, geiten- en schapenmelk, wordt dit in delen in doeken verpakt, waarbij het vocht eruit wordt gedrukt. Het resultaat wordt 7 tot 10 dagen buiten te drogen gelegd, buiten de zon. Hierna wordt het verkruimeld, gezouten en in een houten vat gedaan met gaten aan de onderkant, voor het overblijvende vocht om weg te lekken. De bovenkant van het vat wordt met (geklaarde) boter afgesloten voor ongeveer twee maanden. Dan is de mishavine klaar. (Bron: fondazioneslowfood.com)


kole en justineKolë en Justine

justinejBeheerder van het mishavine-recept

uitzichtIn het dorp, een verlaten bar

leoleoLeo aan het splijten

Het is nu acht uur, ik zit in het restaurant en hoop dat ik zo wat eten krijg. Dan ga ik mijn rug stretchen, het ging de hele tijd goed, maar ik zit toch een beetje te stressen om dit allemaal netjes en compleet te doen. Morgen terug naar Shkodër, mijn basiskamp.



Door naar de volgende aflevering
Terug naar het overzicht


Heb je vragen, opmerkingen, tips? Mail!
Wil je meer weten over mijn andere werk? Ga naar de homepage van mijn site



Tekstbureau Yvonne van Osch
Binnenkadijk 117, 1018 ZE Amsterdam
opschrift@tip.nl | 06-37313100