65 De kust bij Vlorë en Fier

Diarla's Home

We werden bij Diarla's Home verwelkomd door Glejti, de ongeveer 20-jarige dochter des huizes die in Tirana medicijnen studeert maar voor het weekend thuis was en het woord moest voeren, omdat haar ouders Diana en Emiliano geen Engels spreken. De naamgeefster van de huisjes, Diarla, was een kleine bliksemschicht van een jaar of 8, een nakomertje (ze wilden na twee meiden graag nog een zoon, dachten wij, het grote ideaal voor Albanezen). Ze verscheen in de deur van de keuken met zwarte vegen over haar hele verschijning zo leek het wel. She's a mess, zei Glejti ten overvloede. Ook in de keuken had ze er een puinhoop van gemaakt, over de hele tafel lagen kleurpotloden en boeken. In vijf minuten, zei haar moeder verhit maar ook geamuseerd en vol liefde. Iedereen was dolenthousiast en voor we het wisten had Diarla Jet een kuikentje in haar handen geduwd.

Eenden hadden ze, kippen, ganzen, schapen, geiten, alles in hobbymatige aantallen, maar in de zomer, vertelde Glejti de volgende dag, weiden (zeg je dat zo?) ze ook 500 schapen. Ze kochten ze, lieten ze op het land grazen en verkochten ze weer. Diana en Emiliano wilden niet meer in de stad wonen (Fier) en waren daarom deze boerderij met huisjes begonnen. Ze hadden twee grotere appartementjes, waarvan wij er nu een hebben, en twee kleinere nog in aanbouw, alles, plus hun eigen verblijven en aparte keukengebouw, op een vierkant terrein van ik denk 100 bij 100 meter met muren eromheen, ik zeg dit voor de mensen die interesse hebben.

Verblindend wit licht

Die mensen moeten nog iets weten. Het huisje is lekker, er is behalve twee slaapkamers en een keuken/huiskamer met een heerlijke harde hoekbank ook een terrasje, waar je de zon kunt zien ondergaan ('s nachts zie je vuurvliegjes, echt witgele lichtflitsen elke paar seconden, betoverend), kortom alles in orde, alleen... overal verblindend wit licht van led-peertjes die aan een draad uit muur of plafond hangen.

Ongelooflijk toch? Dan neem je de moeite om twee van die huisjes gezellig in te richten, en dan vergeet je gewoon de verlichting! Gelukkig heb ik een rode sjaal meegenomen speciaal voor deze sfeerproblemen, en de wereld vergaat natuurlijk niet, maar toch: je verwacht het niet. Wat denken jullie: moet ik er wat van zeggen omwille van de toekomstige gasten of niet zo zeiken en het omarmen als Albanese folklore?

De Roma van Darezezë e Re

Hoe dan ook, de volgende ochtend wilden we de omgeving gaan verkennen, maar niet met de auto. Glejti gaf ons de fietsen van haar ouders mee: twee roestige ATB's (alles roest hier trouwens, al zitten we nog wel 1 km van de kust) en daar gingen we, over een ander en naar bleek nog erger gehavend weggetje door het bos, richting het dorpje Darezezë e Re, waar ik eigenlijk niet veel meer over te zeggen heb dan dat ik er niet zou willen wonen.
Darezezë betekent ook zoiets als pechvogel, of ongelukkige, als ik het goed begrepen heb, dus mogelijk heeft zich hier iets (extra) tragisch' afgespeeld, want wie noemt een dorp nou zo, zeker als het ook nog een nieuwe variant is (e Re)?

Tussen het dorp en de zee troffen we een strook aan van dennenbos, en naderbij komend meenden we het al te zien. Ja hoor, ook hier woonden Roma, op een bed van dennennaalden, onder de bomen, in hutjes, tussen het vuil. Hoe ze in hun levensonderhoud konden voorzien? Misschien vissen of parasols maken, bedelen in Fier?

Jet had later ook nog eens gelezen over Roma en Balkan-Egyptenaren (Ashkali) in de Hoxha-tijd, die voordat het regime ontaardde ook goede dingen had gebracht zoals alfabetisering, industriële bloei, landbouwprojecten, bescherming van gezinnen tegen bloedwraak, en iedereen, dus ook Roma (die niet als minderheid werden gezien) had hetzelfde recht op werk en huisvesting gekregen als de rest van de bevolking. Maar na de val van het communisme in 1991 zijn ze uit de hun toegewezen huizen verdreven. Sinds 2017 worden ze als officiële nationale minderheid erkend, wat op papier betekent dat ze recht hebben op onderwijs, werk, zorg, sociale voorzieningen, maar ook behoud en erkenning van eigen cultuur, in praktijk merk je vooral de voortzetting van uitgestotenheid en uitgeslotenheid. Een treurige toestand. Maar je weet niet wat je niet ziet.

was

Jet doet een wasje in de prullenbak

De Roma van Darezezë e Re

Een folie in een tuin

Een non met haar klas

Na dit rondje probeerden we langs de noordkant van het kanaal naar de kust te komen, waarbij we zelfs door kniediepe plassen waadden met onze fietsen, maar we kwamen er niet omdat de strook water tussen strand en land veel langer bleek dan op de kaart staat aangegeven, iets wat overigens de hele tijd blijkt te gebeuren als je de standaardweergave van Maps gebruikt. Satelliet geeft het beter aan..
Dus we reden terug en namen de andere kant van het kanaal, waar eveneens net een geweldige weg werd aangelegd, de grintlaag lag er al, deze werd gesproeid en bewalst, er kwam vast asfalt, dan was het gedaan met de kleine stroompjes dagtoeristen. Nog voor het pompstation zagen we ineens een bus met daarachter een hele kolonne van dikke vette maffia-auto's. De regering, dacht ik. Ze komen met een delegatie ontwikkelaars die gaan kijken wat ze nu eens lekker kunnen exploiteren en verstjeren. Dat wilde ik meemaken. Ik begon hard te fietsen, zodat ik ze uit kon zien stappen en in mijn hoofd bereidde ik een knock-out tekst voor Rama voor in de trant van Please don't sell your country. Nou, daar zou hij niet van terug hebben!

Tot mijn grote verbazing kwam er echter een schoolklas uit de bus en redelijk gewone mensen uit de auto's. Ik zag ook een non en ze keek me zo vriendelijk aan dat ik meteen vroeg wat dit te betekenen had. Ze kwamen uit Tirana, vertelde ze, het was een soort schoolreisje en de ouders gingen mee met de kinderen. Our children, zei ze, de non. Bedoelde ze dat de kinderen niet bij die ouders woonden maar bij haar? Of kregen ze alleen religieuze dagopvang? Weer zo'n vraag.

Het strand waar we niet konden komen

Het strand aan de andere kant, vol Tiraneze ouders en kinderen

Flora

's Middags probeerden we van Diarla's Home te voet naar het dichtsbijzijnde strand te komen, maar hier was het water ons weer de baas. Door de eerste plassen waden ging nog wel, daarna werd het steeds erger en hielden we het voor gezien. We liepen terug en namen nu het pad naar het zuiden. Het was evengoed prachtig, een typisch duinlandschap met loof- en naaldbomen afgewisseld, hier en daar ook wat grimmig omdat hele delen door onweer of brand aangevreten leken. Veel bloemen ook, in alle kleuren, een feest voor botanici hier in april.

De hottentottenvijg (links, volgens Lens)

Het aangevreten landschap

Witte klaver en hazenstaartgras

Slangenkruid en gewone margriet

Jeneverbes en Perzische klaver

Goudjakhalzen

Met de flora zit het wel goed, zeiden we nog tegen elkaar, maar van de fauna merken we nog niet veel. Het was echt zo, je was bijna blij als je eens een mier door het zand zag zwoegen. Een keer zagen we een schildpadje, met een gebroken schild. Hij trok zijn kopje in en uit. Een noodsignaal, dacht ik. Help me uit mijn lijden! Nee joh, zei Jet, ze gaf hem een duwtje en toen verdween hij in het struikgewas.
Toch lieten we ons door twee honden afschrikken, golden retrievers ofzo, van die goedzakken, ze lagen bij Restaurant Oazi, daar waar je komt als je via het zuiden naar het strand probeert te gaan. Jet vertrouwde het niet, dus gingen we terug.

Die ochtend hadden we het met Glejti over wolven en beren gehad. Die waren er niet, maar wel iets dat zij çakall noemde, jakhalzen. Ze waren kleiner dan wolven maar groter dan vossen en inderdaad gingen ze soms achter de dieren aan (ook kleine lammeren geloof ik). Ze waren vooral 's nachts actief en je kon ze horen huilen (inderdaad, ik heb ze gehoord).
Toen we terugliepen was ik toevallig net aan het denken over de Masai die een truc uithalen om vlees te pakken van een net door leeuwen veroverd dier: ze pompen zichzelf op en lopen met zoveel branie en zelfvertrouwen naar de prooi, dat de leeuwen helemaal overdonderd zijn en verbaasd toekijken hoe die vier vijf smalle, lange, kleurige wezens met stokken en messen zich een deel van hun vangst toeëigenen. Het moest niet te lang duren, dat wist ik ook, want dan werden die leeuwen wakker en dacht ze: maar wacht eens even!

Hé moet je kijken, zei Jet ineens. Op zo'n 100 meter afstand zagen we ze: twee dieren die geheel aan de omschrijving van de (goud)jakhals voldeden. Niet te groot, beide hetzelfde, kop naar beneden, een beetje snuffelend. Geen honden. De dieren waren totaal niet in ons geïnteresseerd. Ze liepen heel gemoedelijk en vredig over het pad en toen de rietkraag naar het water in. Gelukkig had ik nog net een paar foto's kunnen maken. Hadden we iets te vrezen? We pakten een paar stokken, pompten onszelf op en liepen vrij hard pratend over het pad, toch wel een beetje bang en de hele tijd opzij en achter ons kijkend. Maar ze waren verdwenen in het riet, de jakhalsjes, we hoorden niets meer.

Jakhalzen op het pad

Zvërnec

De volgende dag heb ik de vorige twee afleveringen zitten schrijven. Het kost me nog meer moeite dan hiervoor omdat ik staar heb, had ik dat al verteld? Af en toe moet ik het scherm van de computer dichterbij halen om te zien wat ik geschreven heb, het is erg vermoeiend en leidt nu en dan wel tot enig gezucht en gesteun, wat voor Jet ook niet zo gezellig is. Ik denk dat wie ons kent dit wel graag wil weten, daarom schrijf ik het op.
Waarom doe je het eigenlijk, vraag je je misschien af. Nou daarom! Maar het is denk ik wel de laatste keer, ik denk dat ik het belangrijkste wel zo'n beetje heb gezien en geschreven, vanaf hier is het vooral checken. Punten en komma's.

Dat gold ook voor Zvernec, de plaats met het mooie eilandje met daarop een kerkje en een klooster, dat met een plankier verbonden is. Ik wilde er nog een keer heen om de omgeving en voorzieningen te checken. Het viel niet tegen. De aanloop was nog net zo rommelig, maar er was nu een grote parkeerplaats. Het plankier, dat na mijn eerste bezoek nog een keer veranderd was in mooie gebogen vormen, was alweer aan het rotten, opvallend. En het graf van Marigo Posio, de vrouw van de Labëria Clubs die een rol in de afhankelijkheidsstrijd had gespeeld en dat er heel treurig bij gelegen had, was nu voorzien van een enorme grafsteen. Ook waren er meer mensen, zelfs nu om een uur of vier (we hadden eerst nog uitgebreid zitten eten, hallo het is vakantie!).

Het eilandje van Zvërnec

Het klooster

Het strandje van Dalan

Hierna namen we te voet het pad langs het vasteland naar het noorden om te kijken of je daar verderop van het strand van Dalan, genoemd naar een nog kleiner eilandje in de baai van Zvërnec, verder kon naar het noordelijke strand. Volgens Maps was er een weg, maar naderbij gekomen over het grintpad waar de een na de andere auto overheen hobbelde, zagen we dat het veel meer was dan dat, gewoon een heel stuk begroeiing..
Jammer van die auto's, want het was er prachtig.

Oud olijfbos langs de baai van Zvërnec

Een visser en de vuurtoren

Twee weergaven van Google Maps

De weg naar het volgende vasteland

Het strand van Dalan

Links naar het zuiden gezien, rechts naar het noorden

Een dagje langs het strand

Dit was allemaal gisteren. Vanaf hier hou ik het even kort. We hebben een heerlijke dag aan het strand gehad, zijn vanmorgen langs Restaurant Oazi richting strand gegaan, waar de eerste activiteiten voor de zomer heel relaxed op gang aan het komen waren, zijn toen langs het strand helemaal naar Darezezë e Re gelopen, hebben daar tot onze grote verrassing een restaurant gevonden dat al open was en zijn na de lunch van pasta en vis weer helemaal teruggelopen over het hobbelpad, waar wij gisteren overigens nog een ongelukje hadden waardoor een deel van de kunststof bumper verbogen is (het viel nog mee, overal liggen losse bumpers langs de kant). Jet heeft naar de intocht van de koninklijke familie in ons eigen Dokkum gekeken (1 bekende gezien), ik heb zitten schrijven.

23.000 stappen vandaag, met en zonder stok. Jet loopt haar achillespezen te rekken, ik heb overal voltaren gesmeerd. Verder beperk ik me op deze koningsdag tot de foto's en een hartelijk saluut.