55 Krujë
Extra beenruimte
De vijfde reis is gisteren begonnen. We hadden zonder erom gevraagd te
hebben stoelen met extra ruimte bij de nooduitgang in het vliegtuig. Of
we wel wilden helpen in het geval van evacuatie, vroeg de stewardess
(bv bij neerstorten in de zee). Tuurlijk, zeiden we zorgeloos, kleine
moeite. Dan moesten we de rode handel naar beneden trekken, legde ze
uit. We deden voor hoe we het zouden doen. Ja, precies, zei ze, zo.
Maar wel eerst kijken of het
veilig
was buiten. Ze zei dit echt.
De man naast ons kon wel wat extra ruimte
gebruiken, vooral in de breedte. Hij was zich ervan bewust en lachte
verontschuldigend terwijl ik me tussen hem en Jet in perste,
vastbesloten mijn claustrofobie direct te overwinnen. Het lukte
en het werd zelfs heel gezellig. Hij passeerde elke
keer heel lief de tassen die in de bovenkasten moesten
bij het opstijgen en het landen vanwege onze speciale positie. Romano
heette hij. Hij was op een jaarlijkse reis met vier vrienden uit
Groningen, op zoek naar avontuur. De tips vlogen over en weer, ik
raadde hen voor het eten in Tirana Dajkua aan: grote stukken geit boven
geweldige steekvlammen in een open keuken. Lekker ruig, hun vrouwen
waren er toch niet bij. En hij had voor mij in de aanbieding e-Sim,
kennen jullie dat? Een buitenlandse simcard op afroep. Je hoefde je
telefoon er niet eens voor open te doen.
Getruct door Transavia
Overigens hadden we 60 euro’s per stuk moeten betalen voor de
55x40x30-bagage die je vroeger bij Transavia gewoon als handbagage mee
kon
nemen. Er nog iets geks: het duurde een uur voor we op konden
stijgen, vanwege de brandstof. Er stond wel een tank klaar, maar er was
geen personeel om te tanken.
Het was dus al lang donker toen we eindelijk landden en ik voelde er
eigenlijk heel weinig meer voor om helemaal door de bergen naar
Krujë te
rijden, dus we
besloten een taxi te nemen en morgen een taxi terug. In de bagagehal
zagen we Andrina Sol, de Nederlandse die bij Elbasan een ontzettend
leuke plek heeft waar zij mensen onderbrengt en helpt vooruit te komen
met een scriptie of ander moeilijk werkstuk. Ik had haar maar een keer
ontmoet, in 2019 bij de presentatie van mijn gids, maar herkende haar
meteen en het leek heel vertrouwd.
Een auto huren in
Albanië
Na het trekken van geld en het aanschaffen van een Albanese simcard
liepen we een beetje langs de taxi’s om een goedkope te
vangen. Het was een grote elektrische die ons wel voor 25 euro mee
wilde nemen. Mario heette de chauffeur, een jonge gast die de hele weg
met zijn mobiel bezig was. Toen we zeiden dat we de volgende dag terug
wilden om een auto te huren belde hij een vriend en bood ons vervolgens
een VW Tiguan aan voor 20 per dag. Kun je hem ook komen brengen, vroeg
ik
voor de gein. Hij belde weer de vriend en zei dat het oké
was. Zo kende ik mijn Albanië weer! Je zei gewoon wat je wilde
en dan gebeurde het. Dachten we.
Toen we langs Fushe Krujë scheurden (waar George W Bush was
geweest, las ik in de ANWB-gids, er was nu een standbeeld van hem, hij
was er wel van zijn horloge bestolen) was ik heel blij dat ik het zelf
niet hoefde te doen. Het was wel weer meteen een soort van wild vond
ik, zwerfhonden langs de weg, olijfbomen, en je kon voelen hoe de hitte
onhoudbaar uit de bergen begon te kruipen.
Mario moest heel lang zoeken, het stikte van de auto’s op de
Rruga Kala, we hadden wel 5 keer een bijna botsing, maar uiteindelijk
bracht hij ons dichtbij de ingang van het kasteel, waar hij ons de
volgende dag om 13 uur weer zou ontmoeten, spraken we af. Waar we
bleven, had de manager van ons hotel, House of Dollma, al geappt. Hij
kwam ons tegemoet en gelukkig maar want we hadden geen idee in het
donker.
Het was tien uur. Of er nog iets kleins te eten was. Nee,
sorry, zei de man, Didi. Want helaas was zijn vrouw er niet. Logisch.
Gelukkig brandde bij Kroi nog licht, een jongen rende naar de
deur om open te doen, hij week ook niet meer van onze zijde. Holland,
Ajax, very good. Hij studeerde sport in Tirana vertelde hij. Niet om te
doen voegde hij toe, knijpend in zijn zwemband, maar alles eromheen.
House of Dollma
Het was heerlijk stil in House of Dollma, we sliepen best goed. Het was
een van de hotels die waren gebouwd in (deels) bestaande oude huizen
waarvoor de regering geld beschikbaar had gesteld om het toerisme te
ontwikkelen en te voorkomen dat deze unieke
historische kernen in elkaar zouden storten. Het zag er
allemaal mooi uit, er was zelfs off-white licht. Toch liep het er
niet zo goed, vertelde Artur van Merlika de volgende dag, al die nieuwe
hotels, ook de Albergo Diffuso niet. Misschien de toegankelijkheid,
opperden wij. De binnenplaatsen waren allemaal top, maar je moest zo’n beetje op handen en voeten naar
de deur over die eeuwenoude keien..
Didi
en de
Albanese adelaar bij het vervallen Alba
Het kasteel (in het kasteel) van
Krujë
Het vernieuwde etnografisch
museum
Eerst gingen we naar het
fantastisch vernieuwde etnografisch museum.
Ik
herkende het van 2018, toen het ook al schitterend was, het oude
Ottomaanse woonhuis van de rijke familie Toptani ingericht naar diverse
ambachten, nu was het opgetuigd met heel veel informatie en zelfs een
vr-bril, waarmee je in de bruidskamer getuige was van een
folkloristisch evenement. Daarover gesproken: ik moest voor Labrys,
voor wie ik in oktober als het doorgaat een reis door Albanië
ga begeleiden, nog iets regelen in Krujë met een lunch en een
optreden. We liepen langs Alba, dat nog open was maar waar
speeltoestellen stonden te rotten in de tuin, langs Bardhi, waar het
ook niet heel gezellig was, naar Merlika, waar we in 2024
samen met Maud en Ig hadden overnacht. Artur stond bij de
deur en begroette ons hartelijk. Het was ongelooflijk, hij herkende ons
nog. Hij had dat hoofd, vertelde hij, hij kende na tien jaar of meer
niet alleen de mensen terug, maar wist zelfs wat ze gegeten hadden. Ik
legde hem mijn vraagstuk voor en hij zei oké, toen was dat
ook weer geregeld en konden we rustig over de oude bazaar naar de plek
waar Mario onze huurauto zou brengen.
Het geweldige
etnografisch museum
van Krujë
Mario die niet kwam
Alleen kwam hij niet en kregen
we
überhaupt niets meer van hem te horen. Dus gingen we eten en
namen een taxi terug naar het vliegveld. Het was kwart voor drie geloof
ik toen meneer zich meldde. Hij had zich verslapen. Ook dat vonden we
wel aardig Albanees. Ik kom eraan, schreef hij ook. Maar wij waren al
bij onze favoriete Albarent. We moeten pingelen, had ik tegen Jet
gezegd. Dus zij zei dat we vorige keer een Seat Arona hadden voor 20
per dag. Nee joh zei ik, dat is geen pingelen dat is liegen. O zei Jet
verbaasd. Hij wist het ook die jongen, Endrit, want hij kon het
opzoeken via mijn rijbewijs, maar het was oké, 20 per dag.
De auto stond er al, maar helaas waren er allemaal piepjes toen we weg
wilden rijden, dus mee met iemand anders naar de grote parking voor een
andere.
De draadmaaierman en zijn gezin
Het wordt lang hè dit verhaal, ik weet niet hoe ik het moet
filteren. En nu heb ik nog niet eens verteld dat we ook bij Xheni zijn
geweest, de draadmaaierman uit een van de eerste afleveringen met wie
ik al die jaren contact ben blijven
houden. Hij heeft nu een vrouw en zelfs een zoon van vandaag precies 1
jaar, Glejti, maar hij is stervende, durf ik gerust te zeggen. Ik wist
dat hij ziek was en voor chemo naar Tirana moest, maar had niet
verwacht dat het zo erg was. Het was hartverscheurend. Er was geen hoop
meer voor hem en ook wij konden niets doen, alleen maar wat geld geven.
Het
jongetje lachte vriendelijk naar ons. Het zou zijn vader nooit leren
kennen.
Lusha en Glejti
De
officiële vliegveldtaxi's,
net 5 of 10 euro duurderr
Shpija e Gjyshit
We zijn nu in Hotel Shpija e Gjyshit (het huis van grootvader) in de
heuvels bij Shkodër, een prachtig complex. Mocht je erheen
gaan,
ga dan onder de poort van Hotel Illyrië door om er te komen en
neem niet de gravelweg zo'n 50 m rechts daarvan zoals ik. dacht dat we
moesten nemen en waarvan ik onderweg dacht: dit kun je je gasten toch
niet aandoen (steil met goten en gaten in de weg van water en regen en
hopen steenval, echt ruig, af en toe gleden we gewoon weg) tot we het
asfalt zagen waar het heen ging. De
beloning was er wel naar, hartelijke ontvangst, een mooie
kamer
helemaal van
hout, uitzicht, gebraden vis. O ja, en een zwembad, in de kelder, nog
heel
mooi ook, dus wij erin. Ik keek nog of er camera’s hingen of
dat ik ongestoord raar kon doen en gelukkig kwam er een vader met twee
kleintjes waardoor ik me inhield, want toen we later gingen eten bleek
je van bovenaf op een deel van het zwembad te kunnen kijken. De jongen
van de receptie, Dennis, liet ons na het eten nog de geiten, schapen,
konijnen, kwartels en paarden zien en vogels tussen eend en kalkoen in.
Ze aten ze niet op, want opa (de naamgever van het hotel) was er teveel
aan gehecht, die bestelde liever van de slager.
Bij Shpija e
Gjushit
Autoprobleempje
opgelost (achterklep wilde niet open)
De Ashkali
Opa was trouwens rijk
geworden in de wegenbouw, het hotel was meer hobby. Hij heeft toch niet
de snelweg naar Kukës aangelegd, zei ik (4 miljoen per
kilometer). Toen kregen we het over politiek en hield hij helemaal niet
meer op. O ja, we hadden ook gevraagd naar de Ashkali, de Romagroep
gevlucht uit Kosovo volgens mij na de oorlog van 1999, die in
instortende hutten langs de Bunë wonen bij Zuës en
langs de
Shkodër bypass en hij vertelde een vrij stereotype verhaal
(krijgen alles, willen niks), tot
hij merkte dat we daar niet van gediend waren en het over een andere
boeg gooide. Het meest vreselijke: dat de kinderen er niet alleen op
uit gestuurd werden om te bedelen, maar zelfs werden verkocht, voor
2000 euro, als een soort speeltje.
Dit was onze eerste dag, toch weer een hoop indrukken. Jet slaapt al en
eerlijk gezegd zou ik willen dat ik ook een keertje uit kon rusten. Ik
werd een beetje hopeloos straks bij het idee dat ik weer alles
op
zou moeten schrijven, maar ik moet het toch doen, van mijn genen denk
ik, en omdat ik weet dat mensen mijn blog lezen. Veel meer niet (8,9
miljard) dan wel
(10 à 12 inclusief mezelf) natuurlijk, maar toch, die zijn
wel
belangrijk!. Dus bedankt
vast, voor jullie aandacht. Saluut lieve lezers.
.
Heb je opmerkingen, tips of prangende vragen?
Mail
me
Tekstbureau Yvonne van Osch
Binnenkadijk 117,
1018 ZE Amsterdam
opschrift@tip.nl | 06-37313100