Yvonne
van Osch
Albanië
politiek/toerisme/onrust
De
Flamingorevolutie: wat, waar en waarom
Staat
Albanië op de rand van een politieke
aardverschuiving? Wat eind april 2026 begon als lokaal verzet tegen
onrechtmatig
graaf- en bouwwerk is uitgegroeid tot
een crisis op nationale schaal. Jonge generaties zijn klaar met de
regering Rama en zijn entourage. Ze eisen echte democratie. Een
overzicht
voor
instappers.
Yvonne
van Osch,
augustus 2026
Sazan gezien vanuit
Vlorë. Foto: Zalasem1,
CC
by 4.0
Het kan je haast niet zijn ontgaan: Jared Kushner en Ivanka Trump
willen delen van het
zuid-Albanese
kustgebied gaan exploiteren.
Hoe het begon in 2021: Ivanka spot een maagdelijk stukje grond
In een beroemd geworden filmpje
vertelt de presidentsdochter hoe zij en haar man op een boottocht
betoverd raakten door het eiland Sazan voor de kust van het Albanese
Vlorë.
Stel je voor, zwijmelt ze als een geplastificeerde
postergirl
van vastgoedland,
daar zagen zij ineens dat maagdelijke stukje grond midden in de
'Mediterranean'. Zij en haar echtgenoot
zwommen er naartoe, liepen - blootsvoets, de hele weg
omhoog en begonnen te mijmeren. Hoe mooi zou het zijn om hier
het verborgen potentieel tot wasdom te laten komen.
Helaas is er een bouwverbod
Het was 2021. Briljant idee, vond premier Edi Rama, die
stomtoevallig
ook
mee was op de boot. Een miljardeninvestering... precies wat
Albanië
nodig had! Sazan en een leuk stukje kust bij Zvërnec,
waarom niet? Dat het ging om beschermd gebied,waar
een bouwverbod van kracht
was (overigens
niet
in de Middellandse - maar de Adriatische Zee, niet maagdelijk en niet
geschikt voor blootsvoetse activiteiten)? Nou, dat moest wel
op te lossen zijn.
Rama weet raad
In 2024 blijkt welk duveltje uit welk doosje gekomen is: in
alle stilte is de wet aangepast. Het
bouwverbod op Sazan en de
kwetsbare Vlorë-Nartëdelta geldt nog
steeds… alleen niet meer voor
5-sterrenresorts.
Het project heeft in de
luwte zelfs de eerste juridische
hordes al genomen. Het heeft de status van strategische
investering gekregen en een masterplan voor de ontwikkeling is
al zo
goed als
goedgekeurd. Verantwoordelijk daarvoor: de Commissie voor Strategische
Investering (KIS) en de
Nationale Raad voor Ruimtelijke
Ordening (KKT). Voorzitter in beide gevallen: de premier.
Sazan, Vlorë-Nartë
en Pishë-Poro
Protest alom, toch verschijnt 30 april 2026 het eerste konvooi
Bewoners en natuurorganisaties zoals BirdLife, PPNEA,
EuroNatur en
EcoAlbania slaan alarm. Hoe, met welk recht en onder welke wet is
deze deal tot stand gekomen?
Het lijkt onbestaanbaar dat het project door kan
gaan. Toch verschijnt op de ochtend van 30 april
2026 een eerste konvooi van zware machines bij Hidrovor, aan
de
noordkant van de Lagune van Nartë. Bomen
worden geveld,
terrein
geëgaliseerd, wegen aangelegd. Aan de kust bij
Zvërnec, enkele kilometers zuidelijker, wordt grint gelost
voor
ander voorbereidend werk.
Tot woede van omstanders en particuliere grondeigenaars komen er 23 mei
ook nog hekken met prikkeldraad over de hele lengte tussen Hidrovor en
Zvërnec. Pottenkijkers niet gewenst, is de boodschap. Wat kort
ervoor nog in hoofdzaak publieke ruimte was, blijkt plotseling
het eigendom van ontwikkelaars.
De weg vanuit
Zvërnec naar het noorden gezien op 26 april 2026.
Precies het hier zichtbare gebied is toegewezen aan Kushner en Trump.
Foto: Yvonne van Osch
Oude olijfbomen langs de
kustweg bij
Zvërnec. Foto: Yvonne van Osch
Hoe zit het dan met eigenaarschap?
Om welke ontwikkelaars gaat het? Dat is nog niet zo makkelijk uit te
vinden. Journalisten van onder andere Balkan
Insight
die erin willen duiken, stuiten op
een bijna ondoordringbaar mozaïek van partijen,
belangen en wild
bewegende
geldstromen. Het
eigenaarschap van het project
Vjosë-Nartë blijkt, met de vrij zichtbare
vingerafdruk
van zakenman Artur Shehu op diverse plaatsen, verdeeld over 5 partners,
die op hun beurt weer in bedrijfjes uiteenvallen (zie het
instagramfilmje The
hidden
ownership structure van de Nederlandse Girl in Albania. Een
versnippering die
een duidelijk doel dient: partijen die minder dan 25% aandeel in een
onderneming hebben, behouden hun recht op anonimiteit. Geen
partij zal
op deze manier direct aan te spreken zijn, een
recept dat vaker wordt toegepast bij obscure handel.
Een van de partners is overigens Dutch Trust Management...
... een in Amsterdam
geregistreerde (brievenbus)firma geleid door de Bulgaarse Zoya
Gyurova en de Russische Nikita Vinogradov, die ook opduiken bij andere aan het project gelieerde partijen.
Opmerkelijk dat hier in Nederland op een artikel in Follow the Money
na nauwelijks aandacht aan lijkt te
worden besteed. Gyurova, die een certificaat heeft in (preventie
van) witwaspraktijken en criminele
geldstromen, is samen met Vinogradov ook managing partner bij Strik
Tax-Legal, waarvan het kantoor op spuugafstand van dat van Dutch Trust
Management zit in het World Trade Center aan de Strawinskylaan.
Hier vandaan worden grote hoeveelheden geld naar Qatar gesluisd. Hoe
bedenkelijk kan het zijn?
31 mei: de Flamingorevolutie is geboren
Smerige trucs dus van een internationaal maffianetwerk gestuurd door
oligarchen en gedragen door het politieke
establishment van EU-kandidaat Albanië.
Op het oog heeft het protest zich tot dit
moment beperkt tot lokale acties
en demonstraties, onder
groeiende belangstelling van de Albanese pers. Achter de schermen
echter blijkt oplopende frustratie over de politieke modderstromen en
rookgordijnen zich in het hele land
te mobiliseren.
Het project Sazan/Zvërnec is niet het enige dat Albanezen als een
graat in de keel zit. Ook in het noordelijke Velipojë gaat het
fout met eigendomsrechten en natuur, in Theth, het iconische bergdorp
in de Albanese Alpen, in Dhërmi en Ksamil aan de zuidelijke kust...
Als op 30 mei een van de protesterende
omstanders onder
toeziend oog
van de politie door particuliere beveiligers van het
strand van Dalan wordt weggesleept, slaat de vlam in de pan.
Mensen beginnen de hekken omver te duwen, activisten
stromen uit alle richtingen toe,
filmpjes verspreiden zich, de verontwaardiging explodeert. Op 31 mei
gaan in Tirana de eerste
demonstranten de straat op. De Flamingorevolutie is geboren.
Albanië is niet
te koop, is de meest gelezen leuze in de eerste weken van het protest.
Foto: still van filmpje van VagabondiOfficial.
Jonge Albanezen eisen verandering
We zijn nu enkele maanden verder. Meer dan 80 dagen
op een rij
al zijn de Albanezen de straat op gegaan, met duizenden, soms
tienduizenden tegelijk. Ouderen die de communistische tijd nog hebben
meegemaakt, maar vooral ook veel jonge mensen, gen Z'ers, millennials.
Landgenoten
zijn massaal uit het buitenland teruggekomen om mee
te doen, ook in de diaspora worden protesten
georganiseerd. Wie dacht dat de Albanese ziel
was ingeslapen, heeft zich vergist, het nationalistisch vuur
is opgelaaid als zelden tevoren.
Waar komt dit vuur vandaan? ABC News in-Depth komt in de serie If
you’re
listening van Matt Bevon met een mooie schets van de huidige
gebeurtenissen tegen de achtergrond van Albanië's
post-communistisch verleden (check postergirl Ivanka!). Mensen die
verblind door de belofte van belachelijke winsten hun hele hebben en
houden
in piramidefondsen staken... en alles kwijtraakten. De woede
en
verbittering. Beelden van 1997 en van nu, ze lijken op elkaar. Alleen
zijn de mensen niet meer naïef.
Mensen zijn klaar met de oude kliek
De Albanezen hadden meer verwacht van het post-communistische tijdperk.
Westerse weelde, welzijn, voorzieningen. Maar ze zijn
bedrogen uitgekomen. Voor de mislukte planeconomie van Enver
Hoxha kregen ze het hyperkapitalisme van Sali Berisha, de
vroegere lijfarts van Hoxha die - onvoorstelbaar! sinds 2013
oppositieleider is.
Ze kregen de wilde vernieuwingsdrift van Edi Rama, die in zijn vierde
ambtstermijn van idealist definitief in een naar het tirannieke
neigende
autocraat ontaard is. Ze kregen verkwanseling van
natuur voor
prestigeprojecten, corruptie,
rechteloosheid, een politiek waarbij een kleine groep
supperrijken in feite de dienst uitmaakt. Een
schandalige schijnwelvaart.
Het graaf- en bouwwerk in Vlorë-Nartë is voorlopig
stilgelegd.
Rama probeert zich er, uiterlijk onbewogen, uit te wurmen met
tegenstrijdige, soms aan het absurde
grenzende teksten. Maar hij komt er niet meer mee weg. Mensen
zijn klaar met zijn
pseudo-socialistische regering en de spelletjes waarmee de
politiek hen dagelijks midden in het gezicht loopt uit te
lachen. Klaar met de gevestigde orde die de nazaten van het oude
regime onderdak biedt. Ze willen echte verandering,
transparante instituties, een
eerlijk deel van de toekomst en de taart. Rama en zijn kliek moeten weg.
Of het gaat lukken?
Of het gaat lukken? Analisten maken zich zorgen over het ontbreken van
organisatie en een duidelijke leider onder de actievoerders. Ze vragen
zich af of er genoeg ervaren bestuurders zijn om een nieuwe politiek
vorm te geven. Of de raden en instituties te saneren zijn, als ze tot in elke voeg ruiken naar de macht van het geld.
Toch lijkt het onmogelijk dat de geest terug in de fles zal
gaan, net zomin als de aangerichte natuurschade ongedaan
kan worden gemaakt (zie het onderzoek naar de impact van de New York
Times). Het is ook niet zo dat er te weinig zinnige Albanezen
zijn, of gebrek aan jongeren die bruisen van politieke dadendrang. De protesten kunnen
internationaal op veel
steun rekenen, ook van
beroemdheden als Dua Lipa en Lea Ypi. De Nederlandse
Europarlementariër
Tineke Strik heeft gewaarschuwd dat Albanië's toetreding tot
de EU in
gevaar komt als Rama het Kushner-Trumpproject doorzet... kortom de weegschaal wiebelt.
En daarom kan het niet anders dan dat Albanië op de rand van
een politieke aardverschuiving staat. Laten we alleen hopen
dat de grond wegzakt onder de voeten van hen die hun tijd hebben gehad
en niet ergens anders.
Het plankier dat naar het
kloostereiland van Zvërnec leidt,
een van de publiekstrekkers van het Pischë
Poro-Nartëgebied.
Foto: Yvonne van
Osch
Tekstbureau Yvonne van Osch
Binnenkadijk 117, 1018 ZE Amsterdam
opschrift@tip.nl | 06-37313100